دود کوره های گچ و آجر در چشم اصفهان - عینک ورساچه

به گزارش عینک ورساچه، نفیسه زمانی نژاد- اصفهان- خبرنگار: با وجود هشدارهای فراوان درباره آسیب های ناشی از فعالیت کوره های گچ در اصفهان، هنوز برنامه ای معین برای تعطیلی یا جابه جایی این کوره ها در جهت کاهش آلودگی هوا از سوی سازمان های مربوطه محقق نشده است.

• راه ناگزیر تعطیلی کوره ها

مهرماه سال 95 بود که فضل الله کفیل، فرماندار وقت اصفهان در جلسه کارگروه مقابله با پدیده گرد و غبار شهرستان اصفهان، با بیان این که هیچ راهی جز تعطیلی کوره های گچ وجود ندارد، اضافه کرد: تعطیلی و جایگزینی کوره های گچ در اصفهان قطعی است و در این جهت مقرر شده تا هیات مدیره صنف کوره های گچ، هرگونه پیشنهاد مشوق، جایگزینی و تهاتر سرمایه گذاری را انجام دهد و بارها هم اعلام شد در شعاع 50 کیلومتری شهر نباید هیچگونه معدنی واگذار گردد و معادن آلاینده باید به سمت تغییر روش فراوری حرکت نمایند. به همین دلیل نیز از سال ها قبل به منظور اجرای طرح جامع کاهش آلودگی هوا، سازمان حفاظت محیط زیست استان اصفهان مکاتبات بسیاری با دستگاه های مختلف و موثر در آلودگی هوا داشته است اما بنا به گفته فعالان این بخش شاهد اقدام خاصی در این باره نبوده ایم. اگرچه در سال 88 شورای برنامه ریزی استان تمدید مجوز بهره برداری این معادن از سوی سازمان صمت را ممنوع نمود، اما متاسفانه فعالیت این معادن تمدید شد، با این حال گفته می گردد با پیگیری های صورت گرفته 7واحد تعطیل شدند.

• تهدیدی جدی برای اصفهان

دراین باره محمدحسین شاملی، مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اصفهان با تاکید بر خطرات ناشی از وجود کوره های گچ و آجر در اطراف شهر بیان می نماید: هرچند تعطیلی این واحدها، باعث بیکاری کارگرانش می گردد اما باید به جای کوره، صنایع سازگار با محیط زیست راه اندازی گردد، چراکه هرکدام از کوره های گچ و آهک اطراف اصفهان در هر نوبت فعالیت یک کیلو گرد و غبار فراوری می نماید.

با این اوصاف وجود کوره های گچ و گسترش مناطق بیابانی شرق اصفهان تهدیدی جدی برای اصفهان به شمار می آید و لازم است کانون های گرد و غبار اطراف اصفهان تثبیت شوند و معادن گچ و آجرپزی بیرون شهر تعطیل گردد. به گفته این مسئول با وزش طوفان های فصلی در مناطق شرقی، ذرات معلق کوره های گچ پزی و آجرپزی، همراه با ریزگردها، هوای اصفهان را آلوده تر می نماید و تدوین طرح مطالعاتی برای پیش بینی تغییرات و جلوگیری از گسترش فعالیت این کانون ها راه حلی است که در دستور کار مدیریت بحراناستان قرار گرفته است.

وی خاطرنشان می نماید: با ایجاد فضای سبز مناسب در مناطق شرقی، اصفهان از جمله کویر در امان می ماند. به همین دلیل اداره منابع طبیعی استان تاکنون در 9 هزار هکتار از اراضی شرق اصفهان جنگل های دست کاشت ایجاد نموده است، به این صورت که 3 برابر فضای سبز شهری اصفهان در بیابان های سجزی با وجود محدودیت آب جنگل های دست کاشت ایجاد شده است. این مسئول اضافه می نماید: لازم است از فعالیت کوره ها و معادن جلوگیری گردد تا شهر اصفهان مورد هجوم طوفان گرد و غبار قرار نگیرد.

• چشم به راه همکاری همه سازمان ها

طبق آمارها اکنون بیش از 100 هزار هکتار از زمین های کشاورزی بیابانی شده است و به گفته مسئولان منابع طبیعی استان اصفهان اعتباری که برای بیابان زدایی هر هکتار زمین احتیاج است، 5/2 میلیون تومان است. این در حالی است که از مجموع 20 هزار هکتار از زمین های تخریبی در شرق اصفهان 6 هزار و 800 هزار هکتار مربوط به معادن گچ خاکی است و متاسفانه در عرض حدود 40 سال گذشته فقط 8 هزار هکتار عملیات بیابان زدایی در این مناطق صورت گرفته است. به اعتقاد کارشناسان اگر این روال به همین شکل ادامه پیدا کند، معلوم نیست تا چه زمانی بتوانیم دوام بیاوریم. بسیاری از مناطق اصفهان در آینده قابل سکونت نخواهد بود و به بیابان تبدیل خواهد شد، بیابانی که اگر به فکر آباد کردن آن نباشیم تا پشت در خانه هایمان هم خواهد آمد.

• سابقه استفاده از گچ

محمدرضا بهرامی، کارشناس محیط زیست اصفهان با اشاره به قدمت 5 هزار ساله استفاده بشر از گچ می گوید: در ایران هم استفاده از گچ به زمان اشکانیان می رسد و گچ بری های به جا مانده از آن تاریخ، گواه این موضوع است. وی بیان می نماید: به تدریج با گسترش صنعت و تکنولوژی، کوره های گچ پزی احداث شدند که در برهه ای از زمان به طور فراوان فعالیت می کردند، تا آن که وجود آنها در مناطق کم آب مانند اصفهان منجر به معضلاتی شد و قوانینی هم برای منع فعالیت آنها بر روی کاغذ آمد که از سوی عده ای اجرا شد ولی تعدادی هم باوری به اجرای آنها نداشته و ندارند. در حالی که برای مقابله با چنین فرایندی لازم است همه دستگاه ها و سازمان ها برای جلوگیری از فعالیت واحدهای گچ و آجر همکاری داشته باشند وگرنه یک یا 2 سازمان نمی توانند اقدامی کارآمد انجام دهند.

بهرامی یادآور می گردد: اصفهان بیش از 10 میلیون هکتار وسعت دارد و از این میزان یک سوم آن را بیابان هایی با فقر شدید گیاهی تسخیر نموده که منشا ریزگردها به شمار می آیند و یکی از راه حلهای مفید برای مقابله با این ریزگردها که اغلب با گچ همراه هستند، نهال کاری در بیابان ها با گونه های مقاوم به کم آبی است. این کارشناس اظهار می نماید: اصفهان جزو استان های نیمه خشک است که از این لحاظ در شرایط مناسبی قرار ندارد و با وجود کم آبی، جاندارانش از انسان تا حیوانات وگیاهان دچار شرایط آب و هوایی و زمینی دشواری شده اند، به ویژه در شهرستان های خور و بیابانک، نطنز، آران و بیدگل، اردستان، نائین، برخوار و قسمتی از شهرستان اصفهان که به شدت با بحران کم آبی روبرو هستند. حال با توجه به خطرات هجوم ریزگردها ضرورت اجرای راه حلهایی بسیار محسوس است.

وی شرح می دهد: آسیب ریزگردها به کانون های جمعیتی، زیربنایی، صنعتی و زمین های کشاورزی وارد می گردد، ضمن آن که موجب کاهش حاصلخیزی، افزایش شوری، کاهش کمی و کیفی آب های زیرزمینی، افزایش احتمال سیل خیزی، کاهش تنوع زیستی، تشدید پدیده های فقر، مهاجرت و بیکاری، آلودگی های زیست محیطی، هدررفت منابع آب، خاک و پوشش گیاهی و نهایتا ناپایداری نظام فراوری و تهدید منابع معیشت می گردد که مهم ترین راه حلش در این شرایط جلوگیری از ایجاد کورهای گچ، ممانعت از فعالیت کوره های قبلی و نهال کاری در بیابان ها است.

• معین جایگزین برای اشتغال کارگران کوره ها

به گفته احمد شریعتی نایب رئیس شورای اسلامی شهر، معین جایگزینی برای اشتغال کارگران کوره های آجر و گچ تعطیل شده امری بسیار لازم است. متاسفانه هنوز جایگزینی برای این صنعت در نقطه دیگری از استان با توجه به دستور استاندار معین نشده و این امر احتیاجمند توجه جدی مسئولان است.

• کانون های جدید گرد و غبار

نسیم زمانی- اصفهان- خبرنگار:با ورود ریزگردهای اخیر به اصفهان، ابهامات و نظرات مختلفی در رابطه با منشا آنها ارائه و آنالیز ها از همان زمان برای معین شدن منشا این ریزگردها شروع شد؛ اینگونه که 4 تیم کارشناسی به مناطق مستعد گرد و غبار اعزام شدند وکانون های جدید را شناسایی کردند. دراین باره منصور شیشه فروش، مدیر کل ستاد مدیریت بحران استانداری اصفهان شرح می دهد.

• منشا ریزگردهای اخیر کدام استان ها بود؟

4 تیم کارشناسی که به مناطق مستعد گرد و غبار اعزام شدند، کانون های جدید گرد و غبار را نیز شناسایی کردند که بر اثر رسوبات سیلاب های بهاره در کویر به وجود آمده است. کویر قم و ریگ جن که در مرزهای مشترک اصفهان، قم و سمنان واقع شده اند، کانون های جدید گرد و غبار هستند به علاوه حدود 16 کانون گرد و غبار نیز که از قبل شناسایی شده بودند از سوی کارشناسان آنالیز و سپس جلسه ای در استانداری برگزار گردید. بر این اساس قرار است به طور همزمان و مشترک استان های اصفهان، قم، یزد و سمنان اقداماتی برای کنترل و پایش کانون های گرد و غبار انجام دهند.

• چه اقداماتی برای مقابله با این پدیده انجام شد؟

اداره کل هواشناسی موظف شد که با همکاری 3 استان همجوار سامانه های پایش گرد و غبار را در سازمان هواشناسی کشور پیگیری کند، اداره کل حفاظت محیط زیست نیز موظف شد از کارگروه ملی مقابله با گرد و غبار در سازمان حفاظت محیط زیست کشور منابع اعتباری را برای تقویت و ایجاد سامانه های پایش ویژه سنجش غلظت گرد و غبار پیگیری و مطالعات ملی این کارگروه در مورد منشایابی ریزگردهای منطقه را اعلام کند. اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان نیز موظف به تامین اعتبار از سازمان جنگل ها برای اجرای عملیات مالچ پاشی در مناطق مختلف استان و نهال کاری در مناطق بیابانی شده است.

• هجوم این ریزگردها مربوط به تالاب گاوخونی هم بود؟

بر اساس آنالیز ها فقط یک درصد ریزگردها از گاوخونی بود اما این تالاب می تواند در صورت تداوم خشکسالی به کانون گرد و غبار تبدیل گردد و حدود 8 استان کشور را تحت تاثیر قرار دهد. تنها راه حل مقابله با ریزگردهای تالاب بین المللی گاوخونی هم این است که وزارت نیرو حقابه گاوخونی را تامین کند، بر این اساس از شرکت آب منطقه ای و محیط زیست استان درخواست کردیم که تامین حقابه گاوخونی را پیگیری و طرح احیای این تالاب بین المللی را با تکمیل مطالعات و تامین اعتبار اجرا نمایند.